Czym jest bawełna?

Słowo bawełna [ang. cotton] pochodzi z języka arabskiego. Arabskie słowo qoton lub qutun oznacza roślinę, co za tym idzie bawełna jest materiałem pochodzenia roślinnego. Bawełnica, z której produkuje się bawełnę składa się głównie z celulozy. Bawełna jest rośliną włóknistą, która rośnie w postaci strąków lub kul. Jest ona włóknem powszechnie stosowanym na świecie. Śmiało mogę stwierdzić, że jest to jeden z najbardziej popularnych materiałów.

bawełna
https://www.trustedclothes.com/blog/2016/07/01/sustainable-fibres-what-is-cotton/

Bawełna – zastosowanie

Bawełna znana jest z wszechstronności, wydajności i komfortu użytkowania. Oprócz wykorzystania bawełny na wszelkiego rodzaje ubrania, pościele używana jest również do:

  • artykułów gospodarstwa domowego;
  • celów przemysłowych, takich jak plandeki, namioty i mundury wojskowe;
  • sieci rybackich, papieru;
  • produkcji waty, gazy opatrunkowej;
  • wyżywienia bydła: nasiona bawełny i część włóknistą wykorzystuje się na paszę;
  • uzyskiwania oleju – otrzymuje się go w procesie kruszenia;
  • wytworzenia mydła, margaryny, emulgatorów, kosmetyków, kauczuku, tworzyw sztucznych – za pomocą oleju z nasion;
  • produkcji banknotów, bandaży.
bawełna
http://www.onlyfoods.net/cottonseed-oil.html

Proces powstawania

Bawełnica, czyli roślina, z której produkowana jest bawełna jest uprawiana w klimacie podzwrotnikowym. Kwiaty bawełnicy osadzone są na długich szypułkach. Po przekwitnięciu powstają torebka owocowa, która jest wielkości orzecha włoskiego. Gdy torebka dojrzeje, pęka, a włókna, które przypominają pęczki waty wydostają się na zewnątrz.

Proces powstawanie wygląda następująco:

  • zbiory pękniętych torebek;
  • sortowanie zebranego materiału;
  • suszenie;
  • odziarnianie – usuwa się nasiona

Po odziarnianiu i oczyszczeniu włókien tylko 30%-40% nadaje się do przędzenia ze względu na bardzo krótkie włókienka. Pozostałą część bawełny wykorzystuje się do niektórych rodzajów włókien sztucznych.

bawełna
http://lobojosden.blogspot.com/2010_07_01_archive.html

Zalety bawełny

Bawełna, jako jeden z najbardziej powszechnych materiałów posiada wiele zalet:

  • wytrzymałość – w stanie mokrym większa od stanu suchego, dzięki czemu wyroby bawełniane podczas pranie można wyciągać, skręcać bez obawy uszkodzenia włókien;
  • miękkość – bawełna jest miła w dotyku, przez co zwiększa komfort użytkowania;
  • higroskopijnośćdobrze wchłaniają wilgoć co ma duży wpływ przy komforcie noszenia. Dodatkowo przy wchłanianiu wilgoci bawełna nie sprawia wrażenia mokrej;
  • izolacyjność cieplna – zapewniana dzięki zawartości powietrza we włóknach bawełnianych w stanie rozluźnionym, chroni organizm przed wychłodzeniem, zachowuje ciepło;
  • hipoalergicznośćbawełna nie podrażnia skóry, nie uczula, jeżeli dojdzie do uczulenia to zapewne ze względu na barwniki wykorzystane w podczas barwienia;
bawełna
http://fashionrevolution.org/who-made-the-cotton-for-your-clothes/

Wady bawełny

Niestety bawełna ma kilka mankamentów do których można się przyczepić, oto kilka z nich:

  • niewielka sprężystość włókien – materiały z gorszych gatunków bawełny gniotą się;
  • z czasem właściwości izolacyjne bawełny pogarszają się;
  • szybsze zużycie – włókna naturalne ulegają szybszemu zużyciu;
  • niska odporność na długotrwałe zawilgocenie – bawełna, która ma długo kontakt z wilgocią niestety gnije.
bawełna
https://oecotextiles.wordpress.com/2010/06/24/cotton/

Rodzaje bawełny

Obecnie na rynku dostępnych jest ok. 40 gatunków bawełny. Najczęściej wykorzystywane są 4 poniższe typy:

bawełna
http://www.robinsonlibrary.com/agriculture/plant/field/cotton.htm

Włókna bawełniane pokazane na powyższym zdjęciu pochodzą z następujących odmian roślin bawełny: 1) indyjskiej; 2) egipskiej; amerykańskiej 3) długie włókna (zwyczajna); 4) krótkie włókna;  5) azjatyckiej;

1) Bawełna indyjska

  • jedna z najbardziej cennych i kosztownych rodzajów bawełny;
  • ma jedwabiste włókna o długości około 1 cala z których można wytwarzać tkaniny wysokiej jakości;
  • piękne żółte kwiaty z białą skórką;
  • rośnie powoli i ma niską wydajność.

2) Bawełna egipska 

  • ma wyjątkowo mocne włókna o długości około 1,5 cm;
  • kwiaty cytrynowe i długie, jedwabiste, jasnobrązowe włókna;
  • tworzy się z niej taflę wstążki do maszyn do pisania i inne drobne tkaniny.

3,4) Bawełna zwyczajna 

  • najczęściej sadzony rodzaj bawełny na świecie;
  • stanowiące około 90% światowej uprawy bawełny;
  • wykorzystywana do wielu rodzajów tkanin zarówno do ciężkich płócien, jak i drogich koszulek;

5) Bawełna azjatycka 

  • ma krótkie, szorstkie włókna;
  • niewielkie plony;
  • stosowana na koce, wyściółki, filtry i grube ściereczki.

Najlepsza bawełna:

EGIPSKA –  ze względu na długie włókna. Im dłuższe włókna tym lepsza jakość. Bawełna z tego regionu cieszy się dobrymi właściwościami ze względu na klimat zwrotnikowy, który panuje tam cały rok. W procesie mercceryzacji usuwane są zanieczyszczenia na włóknach dzięki czemu bawełna egipska jest zachwycająco miękka i komfortowa. Wygląda o wiele szlachetniej od zwykłej bawełny oraz jest wytrzymalsza.

American Pima Cotton to hybryda wywodząca się z bawełny egipskiej i amerykańskiej. Jest jedyną bawełną o długim włóknie uprawianą w Stanach Zjednoczonych. Kolor tej bawełny jest głębszy od bawełny przemysłowej. Nakładane są na nią normy bardziej rygorystyczne niż w przypadku zwykłej bawełny.

bawełna
http://fashionrevolution.org/who-made-the-cotton-for-your-clothes/

Bawełna – porównanie właściwości z poliestrem

W poprzednim wpisie dotyczącym materiałoznawstwa włókienniczego pisałam o poliestrze. Udało mi się doszukać porównania właściwości właśnie bawełny i poliestru. Należy jedynie kliknąć tu.

Bawełna – zużycie wody i energii na produkcje

Niestety tu bawełna nie ma dobrych wyników w porównaniu np. z produkcją poliestru. W poniższej tabeli.   Jedną z głównych wad tego materiału jest konieczność:

  • czyszczenia;
  • suszenia;
  • prasowanie.

Powyższe czynności wymagają olbrzymich ilości energii na np. podgrzanie wody, powietrza czy maszyn. Bawełna wymaga 72% więcej energii niż tkaniny syntetyczne podczas tej fazy. Użytkowanie bawełny również jest bardziej energochłonne.

Zużycie energii T-shirt, 250gram

Rodzaj materiału Bawełna Poliester
Ilość zużytej energii [MJ] [MJ]
Materiał 16 33
Produkcja 24 11
Transport 7 3
Użytkowane 65 7
Usuwanie -3 -3
Suma 109 51

Bawełna organiczna

Jest idealną alternatywą dla problemów, które niesie ze sobą zwykła bawełna. Produkowana na ekouprawach, które podlegają ściśle określonymi certyfikatom. Certyfikacje są ustalane przez dyrektywy, które narzucają:

  • eliminacje używania pestycydów;
  • ograniczenie zużycia wody;
  • wykluczenie działań mających na celu niszczenie środowiska naturalnego.

Coraz większa świadomość konsumentów wywiera na światowych markach korzystanie z ekologicznej bawełny. Takie firmy jak Nike, H&M, C&A, Adidas, Cottonfield czy Levi’s w swojej ofercie posiadają ubraniach z takich tkanin.

Dyrektywy narzucane przez certyfikacje wywierają na organicznych plantacjach ograniczenie zużycia wody. W tym celu na danych plantacjach:

  • wykorzystuje się deszczówkę – woda z opadów zostaje gromadzona na dachach czy w specjalnych zbiornikach, które następnie służą do nawadniania pól;
  • zabezpiecza się glebę słomą – słoma jest naturalnym izolatorem, wiązana w luźne snopki i układana na polach chroni glebę przez utratą wilgoci;
  • monitorowanie zużycia wody w całym procesie obróbki bawełny;
  • usuwa się agresywną chemię – zastępuje się ją naturalnymi składnikami takimi jak: papryka chili, lucerna, czosnek, mięta czy lawenda, które bardzo dobrze walczą z owadami;.
bawełna
www.archiwum.allegro.pl

Ciekawostki

Ile ubrań można wyprodukować z 1 belki bawełny, która waży 227kg:

  • 215 par spodni jeansowych;
  • 250 pojedynczych pościeli;
  • 750 koszulek;
  • 1200 t-shirtów;,
  • 3000 pieluch;
  • 4 300 par skarpet,
  • 680 000 kulek bawełnianych;
  • 2 100 par bokserek.
bawełna
http://cottonaustralia.com.au/australian-cotton/basics/uses-of-cotton

Jaki najbardziej materiał lubimy?

Zgodnie z wynikami zbioru danych Lifestyle Monitor ™, który przeprowadza co roku ponad 500 wywiadów z konsumentami w USA w wieku od 13 do 70lat wynika, że najbardziej ze wszystkich materiałów lubimy właśnie bawełnę. Wszystkie badanie przeprowadzane są Internetowo. Pomagają one w zaprezentowaniu opinii możliwie jak największej części populacji.

bawełna
http://lifestylemonitor.cottoninc.com/what-are-mens-womens-favorite-fibers/

Jak ja oceniam bawełnę

Wytrzymałość i chłonność – są to dwie cechy za które uwielbiam bawełnę. Bardzo dobrze czuję się w ubraniach, które mają w swoim składzie oprócz bawełny kilka % spandexu, który nadaje tkaninie elastyczności. Swojej miłości do bawełny nie porzucę i bardzo Ci ją polecam.

bawełna

Źródło:

  • Jadwiga Rudecka, „Charakteryzowanie surowców włókienniczych” Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007
  • “Textiles & Dress Designing – I”, Tamilnadu Textbook Corporation

Artykuły:

  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4249026/

Strony internetowe:

  • https://www.statista.com/statistics/263055/cotton-production-worldwide-by-top-countries/
  • http://drrajivdesaimd.com/2012/11/01/clothing/
  • http://www.madehow.com/Volume-6/Cotton.html
  • http://lifestylemonitor.cottoninc.com/what-are-mens-womens-favorite-fibers/
  • http://www.cottoninc.com/product/Tech-Assistance-Training/Textile-Encyclopedia/
  • http://cottonaustralia.com.au/australian-cotton/basics/uses-of-cotton
  • http://mskpu.pl/bawelna-nie-taka-przyjazna-srodowisku/
  • http://www.cefs.ncsu.edu/resources/organicproductionguide/compostingfinaljan2009.pdf
  • http://www.cottoninc.com/fiber/quality/classification-of-cotton/classification-of-american-pima-cotton/
  • https://www.ams.usda.gov/grades-standards/american-pima-cotton
  • http://www.robinsonlibrary.com/agriculture/plant/field/cotton.htm
  • http://bernheim.pl/koszule-blog/bawelna/
Fajne, co? Niech Twoi znajomi tez to zobaczą

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *